Dziennik Ustaw | Monitor Polski| Dziennik Wojewódzki
Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miejski w Dębnie - www.debno.pl

PRAWO LOKALNE » Uchwały Rady Miejskiej » Uchwaly 2004 » Sesja Nr XXX 2004 » Uchwała nr XXX/198/2004 23-08-2004 12:06

Uchwała nr XXX/198/2004


UCHWAŁA NR XXX/198/2004

RADY MIEJSKIEJ W DĘBNIE

Z dnia 01 lipca 2004 r.

W sprawie: przyjęcia do realizacji „Planu Rozwoju Lokalnego Miasta i Gminy Dębno na lata 2004 - 2006”

Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późniejszymi zmianami) uchwala się co następuje:

§ 1

Przyjmuje się dokument pod nazwą „Plan Rozwoju Lokalnego Miasta i Gminy Dębno na lata 2004 - 2006” - stanowiący załącznik nr 1 do niniejszej uchwały.

§ 2

Określone w planie projekty wynikające ze Strategii Ekorozwoju będą podstawą do tworzenia Wieloletniego Planu Inwestycyjnego.

§ 3

Uchyla się Uchwałę Rady Miejskiej Nr XXVIII/185/2004 z dnia 27 maja 2004 r. o przyjęciu do realizacji „Planu Rozwoju Lokalnego Miasta i Gminy Dębno na lata 2004 - 2006”

§4

Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta i Gminy Dębno

§5

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Przewodniczący Rady Miejskiej

mgr Helena Sługocka

Uzasadnienie

Plan Rozwoju Lokalnego został przyjęty do realizacji przez Radę Miejską w Dębnie Uchwałą Nr XXVIII/185/2004 w dniu 27 maja 2004 r. W dniu 31.05.2004 r. po uchwaleniu Planu Pracownicy Wydziału Rozwoju i Inwestycji byli na szkoleniu nt sporządzania planów rozwoju lokalnego, programów rewitalizacji miast, planów odnowy wsi. Okazało się, że w Planie należy zawierać tylko karty tych projektów, które będą mogły być dofinansowane z funduszy UE, w takim układzie w jakim planuje się składanie wniosków. W związku z tym:

1. dodana została nowa część IX pt.: "Zestawienie tabelaryczne najważniejszych danych nt. poszczególnych sfer w mieście i Gminie Dębno" w Rozdziale II "Aktualna sytuacja społeczno - gospodarcza w Mieście i Gminie Dębno"

2. Plan będzie przedstawiał zadania, które mogą być dofinansowane z funduszy strukturalnych, pozostałe zadania zostały usunięte z Planu.

3. Zadania nie będą grupowane tematycznie. Każde zadanie musi być przedstawione na osobnej karcie (w takim podziale, jak będą konstruowane wnioski).

4. Z Planu Rozwoju Lokalnego usunięto zadania, które będą finansowane ze środków UE ale tematycznie są przyporządkowane do Planu Rewitalizacji i Planu Odnowy Wsi.

Pozostała część dokumentu pozostaje bez zmian

0x08 graphic
Załącznik nr 1

Do Uchwały Rady Miejskiej w Dębnie

Nr XXX/198/2004 z dnia 01 lipca 2004 r.

Urząd Miasta i Gminy

w Dębnie

0x08 graphic

PLAN ROZWOJU LOKALNEGO DLA MIASTA I GMINY DĘBNO

NA LATA 2004-2006

0x08 graphic

DĘBNO 2004

SPIS TREŚCI

STRONA

ROZDZIAŁ I

OBSZAR I CZAS REALIZACJI PLANU ROZWOJU LOKALNEGO 3

ROZDZIAŁ II :

AKTUALNA SYTUACJA SPOŁECZNO -GOSPODARCZA W MIEŚCIE I GMINIE DĘBNO 4

Część I Położenie, powierzchnia, ludność 4

Część II Środowisko przyrodnicze 4

Część III Turystyka 7

Część IV Gospodarka 8

Część V Sfera społeczna 9

  1. Demografia 9

  2. Edukacja 10

  3. Rynek pracy i bezrobocie 11

  4. Warunki i jakość życia mieszkańców 12

Część VI Zagospodarowanie przestrzenne 15

Część VII Obszary wiejskie i rolnictwo 16

Część VIII Identyfikacja problemów i określenie grup docelowych 22

Część IX Zestawienie tabelaryczne najważniejszych danych nt poszczególnych sfer w mieście gminie Dębno 23

ROZDZIAŁ III

ZADANIA ZMIERZAJĄCE DO POPRAWY SYTUACJI W OBSZARACH DECYDUJĄCYCH

O ROZWOJU MIASTA I GMINY 34

  1. Okres projektowania 2004 - 2006 34

  2. Okres projektowania 2007 - 2013 36

ROZDZIAŁ IV :

REALIZACJA ZADAŃ I PROJEKTÓW 37

  1. Planowane projekty i zadania inwestycyjne w okresie 2004-2006 37

  2. Planowane projekty i zadania inwestycyjne w okresie 2007-2013 59

ROZDZIAŁ V :

SYSTEM WDRAŻANIA 74

ROZDZIAŁ VI :

SPOSOBY MONITOROWANIA, OCENY I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ 76

Część 1 System monitorowania planu rozwoju lokalnego 76

Część 2 Sposoby oceny planu rozwoju lokalnego 76

Cześć 3 Sposoby inicjowania współpracy pomiędzy sektorem publicznym, prywatnym

i organizacjami pozarządowymi 76

Część 4 Public relations planu rozwoju lokalnego 77

Rozdział I

Obszar i czas realizacji Planu Rozwoju Lokalnego

Plan Rozwoju Lokalnego Miasta i Gminy Dębno uchwalony przez Radę Miejską w dniu 27 maja 2004 r. obejmuje swym działaniem cały obszar Miasta i Gminy Dębno w zakresach:

  • gospodarczym

  • infrastrukturalnym

  • ekologicznym

  • społecznym

Wieloaspektowość planowania pozwoli na spójne i logiczne podejście do rozwoju społeczno - ekonomicznego Miasta i Gminy Dębno.

Plan swym działaniem obejmuje całe społeczeństwo Miasta i Gminy Dębno, ze szczególnym uwzględnieniem działań na rzecz poniżej wymienionych grup:

  • młodzież

  • lokalni przedsiębiorcy

  • mieszkańcy obszarów wiejskich

Czas realizacji Planu to lata 2004 - 2006. W tym dokumencie zawarto także wykaz zadań, które będą realizowane po 2006 roku, kontynuując działania podjęte w bieżącym okresie planowania.

Rozdział II

Aktualna sytuacja społeczno - gospodarcza w Mieście i Gminie Dębno

Część I

POŁOŻENIE, POWIERZCHNIA, LUDNOŚĆ

Miasto i Gmina Dębno położona jest na południowo - zachodnim krańcu województwa zachodniopomorskiego, w powiecie myśliborskim. Położona jest w odległości 112 km na południe od Szczecina oraz 40 km na północny zachód od Gorzowa Wlkp. Gmina leży w pasie gmin przygranicznych, 20 km od granicy - co ma bardzo duży wpływ na wzmożone kontakty z Niemcami. W bliskiej odległości od granicy Gminy funkcjonują 4 przejścia graniczne obsługujące ruch towarowy i osobowy. Gmina posiada bardzo dobrze rozwiniętą sieć dróg. Przez obszar gminy przebiega ważna trasa tranzytowa łącząca drogowe przejście graniczne w Kostrzynie z trasą krajową Zielona Góra - Gmina sąsiaduje z gminami: Trzcińsko - Zdrój, Myślibórz, Boleszkowice, Mieszkowice w województwie zachodniopomorskim oraz gminami: Lubiszyn, Witnica i miastem Kostrzyn w województwie lubuskim. Przez Gminę przepływa rzeka Myśla, prawobrzeżny dopływ Odry, a jej największym dopływem jest Kosa, która przepływa przez Miasto. Na terenie gminy znajdują się bogate złoża ropy naftowej i gazu. Gmina ma charakter rolniczo - leśny.

Obszar Gminy Dębno leży na obszarze Równiny Gorzowskiej, która jest w większej części sandrem fazy pomorskiej ostatniego zlodowacenia.

Powierzchnia gminy wynosi ogółem - 31 878 ha. Największą część gminy (51,3%) pokrywają lasy. Grunty orne stanowią 40% powierzchni całkowitej., zaś wody 2,3%. Pozostałe 6,4% stanowią grunty zabudowane i zurbanizowane, nieużytki i tereny różne.

Część II

ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE

Pod względem krajobrazowym gmina Dębno posiada wysokie walory. O atrakcyjności gminy stanowią ukształtowanie terenu, występowanie dolin dwóch rzek oraz zachowanie w dużym stopniu krajobrazu naturalnego.

Gmina w roku 2002 zaakceptowała projekt lasów ochronnych dla Nadleśnictwa Dębno o ogólnej powierzchni 10070,14 ha (z ogólnej powierzchni lasów Nadleśnictwa Dębno 10970,10 ha).

W kategorii lasów ochronnych znajdują się:

  • lasy wodochronne nad rzeką Kosą,

  • lasy wodochronne nad jeziorem Warnickim,

  • lasy wodochronne w strefie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych Nr 134,

  • lasy stanowiące ostoję zwierząt podlegających ochronie gatunkowej w strefie GZWP Nr 134,

Z zabytków należy wymienić : kościół w Dębnie pw. Św. Piotra i Pawła, kościół w Warnicy z przełomu XIV/XV wieku, pałac i dom ogrodnika w Dolsku , kuźnię w Dolsku, a także 7 podworskich parków zabytkowych. Parki zabytkowe położone są we wsiach :

  1. Warnicy

  2. Dyszno

  3. Ostrowiec

  4. Dolsk

  5. Smolnica

  6. Grzymiradz

  7. Barnówko

Parki podworskie są pozostałością świetności dawnych rezydencji rodów mających tu swoje posiadłości. Niektóre z nich zatraciły dawny układ architektoniczny i przybrały charakter niewielkich kompleksów zadrzewień, w których o ich pierwotnym przeznaczeniu informują skupienia pomnikowych drzew.

Zieleń parkowa jest w bardzo złym stanie, czego przyczyną jest:

  • brak środków na utrzymanie tych parków

  • świadoma dewastacja - nielegalna wycinka drzew, składowanie odpadów „dzikie wysypiska”

  • brak stosownych zabiegów konserwatorskich, w związku z czym większość obiektów zatraciła prawie całkowicie swoje pierwotne założenia parkowe.

Pomniki Przyrody

Na terenie miasta i gminy Dębno jest 21 pomników przyrody , wśród nich pojedyncze drzewa, aleja 262 dębów o obwodach od 443cm - 610cm, gniazda orła bielika, 2 gniazda bociana czarnego, głaz narzutowy.

Zagrożenia gatunków roślin chronionych, zagrożonych wyginięciem i rzadko spotykanych

Na terenie gminy Dębno stwierdzono 51 gatunków rzadkich i zagrożonych wyginięciem w skali regionalnej lub krajowej (w tym 12 gatunków chronionych). Są to przede wszystkim gatunki wodne i torfowiskowe oraz gatunki siedlisk leśnych i otwartych (łąki , murawy) . Dla zachowania tych najcenniejszych elementów tutejszej flory konieczne jest zabezpieczenie ich stanowisk przed zniszczeniem

Ochrona wód i powierzchni ziemi przed zanieczyszczeniami

W trakcie kontroli terenów wiejskich bardzo poważnym problemem jest nie rozwiązana gospodarka ściekowa. Prowadzone inwestycje budowy kanalizacji są niewspółmierne do potrzeb. Niewłaściwa gospodarka ściekowa jest we wszystkich wsiach.

Zła sytuacja porządkowa i sanitarna w większości przypadków poza zaniedbaniem wynika z wysokich opłat za wywóz nieczystości płynnych.

Natomiast wzrastające bezrobocie na terenie gminy zubożyło społeczeństwo, co w konsekwencji doprowadza do braku możliwości wyegzekwowania nakazów wykonania zaleceń. W ten sposób zmuszeni są do nielegalnych zrzutów ścieków lub wywożenia ścieków bytowych na własne użytki rolne.

Gmina Dębno położona jest na głównym zbiorniku wód podziemnych Nr 134

Od granicy z gminą Kostrzyn na przecięciu drogi krajowej nr 31 (na wschód od punktu topograficznego 78,8)- granica regionu wodnego biegnie na południowy wschód wzdłuż granicy gmin Dębno - Witnica, a następnie około 600 m przed drogą wojewódzką nr 129, pomiędzy miejscowościami Sarbinowo - Dąbroszyn skręca na północ. Po około 600 m ponownie skręca na południowy wschód i przecinając drogę wojewódzką nr 129 granica regionu wodnego biegnie do punktu topograficznego 69,1, a następnie do punktu topograficznego 67,2 położonego na linii kolejowej Dąbroszyn - Krześnica - Sarbinowo. Dalej 1200 m na północ wzdłuż linii kolejowej Dąbroszyn - Krześnica - Sarbinowo a następnie na wschód do drogi powiatowej nr 11150 przecinając ją na południowym obrzeżu miejscowości Krześnica. Południowymi a następnie wschodnimi obrzeżami miejscowości Krześnica pozostawiając po wschodniej stronie granicy regionu wodnego Kolonię Krześnica. Na wysokości 500 m powyżej oczka wodnego przy Koloni Krześnica granica regionu wodnego skręca na południowy wschód do punktu topograficznego 62,7. Z tego punktu topograficznego na wschód do granicy gminy Dębno - Witnica (N-33-114-D), a następnie tą granicą na północy wschodu do przecięcia drogi powiatowej nr 11156 na północny zachód od miejscowości Kamień Wielki. Dalej w kierunku północnym drogą powiatową nr 11156 do miejscowości Bogusław. Następnie przez punkty topograficzne 55,8 i 51,4 na terenie miejscowości Bogusław i dalej do drogi przy kościele w tej miejscowości. Dalej na północ do zachodniej granicy oddziału leśnego nr 408, a następnie duktem leśnym do południowego krańca oddziału leśnego nr 385. Następnie na północny wschód wzdłuż południowo-wschodniej granicy oddziałów leśnych nr 385 i 383 oraz dalej do północno-zachodniego krańca oddziału leśnego nr 393. Dalej na północny zachód wzdłuż oddziałów leśnych aż do oddziału leśnego nr 306 i do jego przecięcia drogą prowadzącą na północny wschód przez oddziały leśne nr 306 i 284. Dalej tą drogą do drogi powiatowej nr 11149 na wschód od miejscowości Mostno. Następnie na wschód tą drogą powiatową do przecięcia z granicą gminy Dębno - Witnica.

Gospodarka odpadami i edukacja

Gmina Dębno podjęła działania zmierzające do minimalizacji negatywnego wpływu na środowisko naturalne Wysypiska Komunalnego w Dębnie. W dniu 30 grudnia 2002 roku Rada Miejska Uchwałą Nr IV/19/2002 podjęła decyzję w sprawie zamknięcia i rekultywacji gminnego wysypiska odpadów. Termin zamknięcia ustalono do dnia 31.12.2004r. , termin zakończenia rekultywacji o kierunku rolnym ustalono do dnia 31.12.2005r. Projekt rekultywacji został zaplanowany w budżecie Celowego Związku Gmin CZG-12.

Składowisko odpadów w Dębnie wyposażone jest w wagę samochodową, pomieszczenie administracyjno-socjalne, przyłącza energii i wody, zbiornik bezodpływowy na ścieki oraz oświetlenie. Na terenie składowiska odpadów w Dębnie CZG-12 podjęło działania zmierzające do budowy profesjonalnej stacji przeładunkowej odpadów komunalnych. Trafiające tam odpady są prasowane przy pomocy prasy kontenerowej typu STPK 23OOS w celu zmniejszenia ich objętości. Następnie, transportem II stopnia będącym w gestii CZG-12 odpady są przewożone do ZUOK w Długoszynie, gdzie są poddawane sortowaniu i doczyszczaniu. Natomiast wyselekcjonowane z odpadów surowce wtórne poddawane są recyklingowi.

Efektem przyjęcia „KOMPLEKSOWEGO REGIONALNEGO PROGRAMU GOSPODARKI ODPADAMI” opracowanego przez Celowy Związek Gmin CZG-12 było przyjęcie przez gminy członkowskie wspólnego „Regulaminu Utrzymania Czystości i Porządku”. Celowy Związek Gmin CZG-12 stworzył pełną infrastrukturę służącą unieszkodliwianiu odpadów wraz z jednolitym systemem segregacji, zwózki, utylizacji i wtórnego zagospodarowania surowców wtórnych . Bazą umożliwiającą prowadzenie powyższych działań jest nowoczesny, nowowybudowany Zakład Utylizacji Odpadów Komunalnych w Długoszynie wraz z linią sortowniczą oraz kompostownią kontenerową. Ponadto przez Celowy Związek Gmin CZG-12 w trakcie opracowywania jest także Gminny Plan Gospodarki Odpadami .

Co roku, mając na uwadze wiosenne porządki przeprowadzane przez mieszkańców gminy, organizuje się Akcję Sprzątanie Świata w dniach 25-26 marca. W czasie akcji mieszkańcy mogą wystawiać przed posesje odpady wielkogabarytowe. W Akcję zaangażowana jest szczególnie młodzież i dzieci ze Szkół dla których przygotowywane są worki do selektywnej zbiórki odpadów na szkło, plastik, puszki oraz podstawione są specjalne kontenery na odpady wielkogabarytowe na terenach wiejskich. Ponadto w ramach funkcjonowania Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej organizowane są konkursy i akcje wspierające działania na rzecz ochrony środowiska, które służą przede wszystkim podnoszeniu edukacji ekologicznej i kształtowaniu właściwej postawy wobec środowiska naturalnego.

Część III

TURYSTYKA

Największym bogactwem gminy Dębno są lasy, jeziora i cieki wodne. Władze gminy podjęły w ubiegłych latach szereg inicjatyw zmierzających do poprawienia stanu środowiska a przez to do podniesienia walorów turystycznych tego terenu. Jednak wiele pozostaje jeszcze do zrobienia. Rozwój bazy turystycznej to szansa na rozwój gospodarczy gminy. Obecnie zagospodarowanie turystyczne Gminy jest niewielkie. Brakuje zagospodarowanych plaż, miejsc parkingowych, miejsc biwakowych, tablic informacyjnych, bazy noclegowej i gastronomicznej. Najlepiej rozwinięta jest baza w Dębnie. Łącznie 4 ośrodki na terenie Dębna oferują 102 miejsca noclegowe.

Na obszarach wiejskich powoli rozwija się agroturystyka. Funkcjonują już trzy gospodarstwa agroturystyczne w Barnówku, Dolsku i Warnicach. Przygotowywane jest kolejne w Dargomyślu. W chwili obecnej gospodarstwa oferują łącznie 20 miejsc noclegowych.

Na odpowiednie zagospodarowanie turystyczne zasługują największe jeziora:

  • Ostrowieckie - 121,10 ha

  • Zielin - 56,61 ha

  • Postne - 51,40 ha.

Ale także mniejsze, lecz równie atrakcyjne:

  • Lipowo - o powch. 10 ha położone w centrum miasta, z którego w ciągu sezonu, korzysta wielu mieszkańców miasta

  • Warnickie - o powch. 35 ha

  • Długie - o powch. 16 ha

  • Czaple - o powch. 36 ha

  • Głębokie - o powch. 9 ha

  • Dusztayń - o powch. 6 ha

  • Dolskie - o powch. 40 ha

Na obszarze gminy wytyczonych jest 5 turystycznych szlaków pieszych prezentujących najwartościowsze elementy przyrodniczo - krajobrazowe naszej Gminy. Zgodnie z projektem sieci ścieżek rowerowych dla województwa zachodniopomorskiego planowane jest utworzenie dwóch ścieżek rowerowych (z północy na południe - „Szlak elektrowni wodnych” - od Dargomyśla, wzdłuż wschodniej granicy gminy do Jeziora Zielin, ze wschodu na zachód - „Szlak Humboldta” - z Dolska do jeziora Czaple i w stronę Trzcińska Zdrój). Trwają prace nad zagospodarowaniem turystycznym szlaku wodnego rzeki Myśli. Rzeka Myśla jest w III klasie czystości. Jest to nieprzekształcony, dobrze zachowany, dziki obszar. Stanowi on dużą atrakcję dla amatorów turystyki kwalifikowanej.

Część IV

GOSPODARKA

W 2002 r. na terenie Miasta i Gminy Dębno zatrudnionych było 3 588 osób, w tym w mieście 3 104 osoby:

  • rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo - 106 osób

  • przemysł i budownictwo - 1 811 osób

  • usługi rynkowe - 723 osoby

  • usługi nierynkowe - 948 osoby.

W porównaniu z 1999 rokiem liczba osób zatrudnionych spadła o 6,5%.

Liczba podmiotów gospodarczych w 2002 r. wynosiła 1838 (w mieście 1520), w tym:

  • rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo - 79 (w mieście 24)

  • przemysł - 260 (w tym w mieście 215)

  • budownictwo - 187 (w tym w mieście 167)

  • handel i naprawy - 611 (w tym w mieście 516)

  • hotele i restauracje - 58 (w tym w mieście 50)

  • transport, gospodarka magazynowa i łączność - 100 (w tym w mieście 71)

  • obsługa nieruchomości, firm, nauka - 257 (w tym w mieście 239)

  • ochrona zdrowia i opieka społeczna - 100 (w tym w mieście 93)

  • pozostała działalność usługowa, komunalna, społeczna - 89 (w tym w mieście 74)

  • pozostałe sekcje - 97 (w tym w mieście 71)

Z ogólnej liczby przedsiębiorstw tylko 48 zarejestrowanych było w sektorze publicznym, a 1790 w sektorze prywatnym. Z tej liczby 4 jednostki to przedsiębiorstwa państwowe, 76 to spółki prawa handlowego - w tym 36 z udziałem kapitału zagranicznego. Pozostałe jednostki to zakłady osób fizycznych.

Od 1999 r. liczba podmiotów gospodarczych w Gminie wzrosła o 15,7%. W strukturze podmiotów dominuje w ostatnich latach przemysł drzewny i budownictwo.

W 1992 r. odkryto w rejonie Dębna złoże ropo - gazowe Zielin, którego eksploatację rozpoczęto w w1997 r. Kolejnym krokiem było odkrycie w 1993 r. złoża gazu ziemnego Różańsko oraz złoża ropy i gazu ziemnego Barnówko - Mostno, które okazało się największym złożem ropy naftowej w Polsce. Eksploatacja ropy naftowej i gazu ziemnego w okolicy to jedna z największych inwestycji w górnictwie naftowym obecnej dekady realizowana przez Zielonogórski Zakład Górnictwa Nafty i Gazu jako projekt „Dębno”

Celem dalszego, intensywnego rozwoju przedsiębiorczości gmina podejmuje działania skierowane do lokalnych przedsiębiorców : Uchwała Rady Miejskiej z dnia 30.12.2003 r. w sprawie określenia zasad stosowania pomocy publicznej dla przedsiębiorców w gminie Dębno, szkolenia dla MŚP z zakresu finansowania rozwoju ze środków UE, utworzenie Punktu Informacji Gospodarczej i Prawnej przy Bibliotece.

Kierunkiem rozwoju w zakresie rozwoju gospodarczego winno być przywrócenie w charakterze miasta i gminy struktury przemysłowo - rzemieślniczej z lat 60 - 70, przy utrzymaniu równowagi funkcji turystyczno - wypoczynkowej. Biorąc pod uwagę uwarunkowania przestrzenno - geograficzne należy dążyć do powiązania obu funkcji. Działania te umożliwią znaczną redukcję bezrobocia na terenie gminy, zarówno na obszarach miejskich i wiejskich.

Część V

SFERA SPOŁECZNA

a) demografia

Ludność gminy żyje w 1 mieście i 46 miejscowościach. Miejscowości skupione są w 18 sołectwach. 31.12.2002 r. w całej gminie Dębno mieszkało 20 810 osób, w tym w mieście 14034 osób, a na obszarach wiejskich 6 776 osób.

1993

1998

2002

Liczba ludności ogółem

21 095

21 518

20 810

Liczba ludności w mieście

14 441

14 626

14 034

Liczba ludności na wsi

6 654

6 892

6 776

Charakterystycznym jest, że stałemu zmniejszeniu ulega liczba ludności miasta, zaś na stałym, podlegającym niewielkim zmianom poziomie utrzymuje się liczba mieszkańców wsi.

Obserwujemy stały, drastyczny spadek liczby urodzeń w gminie - w 1985 r. rodziło się 386 dzieci rocznie, zaś w 2002 r. 210 dzieci. Czyli w ciągu 17 lat liczba urodzeń spadła o 54%. Mimo to do 2002 r. gminę Dębno charakteryzował dodatni przyrost naturalny. W 2002 r. wynosił on dla całej Gminy 1,2‰, dla miasta 2,0‰. Rok 2003 był pierwszym, kiedy liczba urodzeń była niższa od liczby zgonów. W związku z tym zmianie ulega także struktura wiekowa ludności.

Liczba ludności w wieku:

1999

%

2002

%

Przedprodukcyjnym

(0-17 lat)

5 840

27,4

5159

24,6

Produkcyjnym

12 742

59,8

12 878

62,0

Poprodukcyjnym

2 724

12,8

2 773

13,4

Nawet w tak krótkim okresie widoczny staje się proces starzenia społeczeństwa, gdzie coraz mniejszy odsetek stanowi najbardziej rozwojowa grupa w wieku przedprodukcyjnym, a coraz większy liczba ludności w wieku poprodukcyjnym.

Jednak porównując wielkości z 2002 r. ze średnimi województwa zachodniopomorskiego:

2002 r.

Miasto i Gmina Dębno

Województwo zachodniopomorskie

Liczba ludności w wieku przedprodukcyjnym

(0-17 lat)

24,6 %

22,6 %

Liczba ludności w wieku produkcyjnym

62,0 %

63,7 %

Liczba ludności w wieku poprodukcyjnym

13,4 %

13,7 %

możemy stwierdzić, że na tle województwa wskaźniki w Gminie są powyżej średniej wojewódzkiej i dają nam korzystniejszy układ. Najbardziej zbliżona do średniej wojewódzkiej jest liczba mieszkańców w wieku poprodukcyjnym. Procentowy udział ludności w wieku przedprodukcyjnym jest wyższy od średniej wojewódzkiej. Korzystnie wypadamy także na tle pozostałych gmin powiatu myśliborskiego.

W gminie Dębno, w 2002 r. było 7006 gospodarstw domowych, w tym w mieście były 4964 gospodarstwa. Przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym wynosiła 2,97 osoby i była nieco wyższa od przeciętnej województwa wynoszącej 2,75 osoby. Prawie połowa gospodarstw domowych (44,6%) to gospodarstwa jedno i dwuosobowe. Gospodarstwa o liczbie członków 5 i powyżej stanowią tylko 16,4%. Liczba rodzin w gminie wynosiła 5 735. Większość rodzin (62%) to rodziny z dziećmi do lat 24 pozostającymi na utrzymaniu rodziców. Z ogółu rodzin 75% to małżeństwa. Jedna czwarta rodzin to związki nieformalne lub osoby samotnie wychowujące dzieci. Wielkości te są zbliżone do średniej wojewódzkiej.

b) edukacja

Stały spadek liczby urodzeń widać przede wszystkim w szkolnictwie. Od dwóch lat zmniejsza się liczba uczniów w oddziałach szkół podstawowych. Wzrasta też koszt utrzymania ucznia w szkole. Malejąca liczba uczniów skutkuje obniżeniem subwencji ogólnej

W 2004 r. funkcjonowały w Mieście i Gminie Dębno:

  1. 3 przedszkola, w tym jedno z oddziałem żłobkowym

  2. osiem szkół podstawowych,

  3. cztery gimnazja, w tym jedno dla dorosłych, i jedno prywatne

  4. trzy zespoły szkół ponadgimnazjalnych:

  1. Zespół Szkół Stowarzyszenia Oświatowego w Dębnie

  2. Zespół Szkół im. Ignacego Solarza w Smolnicy
    - Liceum Techniczne,
    - Liceum Agrobiznesu
    - Technikum Agrobiznesu
    - Liceum Profilowane

  3. Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Juliusza Słowackiego w Dębnie
    - 4 - letnie Liceum Ogólnokształcące o profilach: ogólnym, humanistycznym, matematyczno - fizycznym, biologiczno - chemicznym
    - Liceum Profilowane o profilach: ekonomiczno - administracyjnym, usługowo - gospodarczym.
    - Liceum Ekonomiczne
    - Liceum Zawodowe
    - 3 - letnie Liceum Ogólnokształcące
    - Technikum Gastronomiczne
    - Zasadnicza Szkoła Zawodowa
    - Technikum Mechaniczne dla Dorosłych na podbudowie ZSZ

    1. Ochotniczy Hufiec Pracy

    2. Punkt Wykładowy Uniwersytetu Szczecińskiego o kierunkach kształcenia: marketing i zarządzanie, ekonomia i socjologia

Pomimo szerokiego wachlarza oferowanych kierunków kształcenia, nie są one dostosowane do potrzeb rynku pracy. Brakuje możliwości szybkiego reagowania na potrzeby rynku pracy. Szczególnie w zakresie szkolnictwa zawodowego. Taką funkcję mogłoby spełniać Centrum Kształcenia Ustawicznego, w którym w ciągu 6 miesięcy osoby pozostające bez pracy mogłyby zdobyć nowy zawód na który jest aktualnie popyt, oraz wszelkie wymagane uprawnienia, dzięki czemu będzie mógł natychmiast podjąć pracę.

Również niepokojące są publikowane rankingi, z których wynika, że liczba absolwentów dostających się na studia wyższe dzienne w powiecie myśliborskim jest jedną z najniższych w województwie. W samym zaś powiecie Dębno plasuje się za Barlinkiem i Myśliborzem.

Gmina Dębno charakteryzuje się bardzo niskim stopniem wykształcenia mieszkańców. Odsetek ludzi z wyższym wykształceniem wynosi 5,9 %, przy czym średnia dla naszego województwa wynosi 9,9% (w Szczecinie i Koszalinie ponad 16%). Wyższy od średniej wojewódzkiej jest odsetek osób z wykształceniem podstawowym i podstawowym niepełnym. Średni odsetek dla województwa wynosi 34,1%, a dla Gminy 39,1%.

Na obszarach wiejskich reaktywowane są świetlice. Z Funduszu Alkoholowego refundowane są wynagrodzenia osób prowadzących zajęcia popołudniowe z dziećmi i młodzieżą. Należałoby rozszerzyć tę działalność i zaoferować dzieciom szerszy wachlarz zajęć edukacyjnych.,

Baza edukacyjna, pozostająca w gestii Gminy, wymaga dużych nakładów finansowych na przeprowadzenie remontów i adaptacji. W najbliższych latach należy przeprowadzić:

  • remonty dachów w SP Różańsko, SP Barnówko, SP Sarbinowo, SP Dargomyśl,

  • wymiany podłóg w salach lekcyjnych w SP Smolnica i SP Różańsko,

  • kapitalny remont budynku B w przedszkolu nr 1,

  • wymiana stolarki okiennej w SP nr 3 w Dębnie i Gimnazjum Publicznym,

  • odnowienie ciągów komunikacyjnych w Gimnazjum Publicznym w Dębnie,

  • odnowienie elewacji budynków SP nr 1, SP nr 3 w Dębnie i SP Różańsko,

  • wymiana ogrodzeń i zagospodarowanie terenów wokół szkół i przedszkoli

  • budowa kompleksu sportowego przy SP nr 1 w Dębnie,

  • remont hali sportowej przy SP nr 3 w Dębnie

  • budowa sali gimnastycznej przy Zespole Szkół w Smolnicy

  • generalne remonty i doposażenie świetlic wiejskich w miejscowościach: Różańsko, Oborzany, Dargomyśl, Ostrowiec, Krześnica, Krężelin, Bogusław, Suchlica, Dolsk, Grzymiradz, Warnice, Smolnica, Dyszno, Mostno, Barnówko.

c) rynek pracy i bezrobocie

Stopa bezrobocia w powiecie myśliborskim w dniu 31.12.2003 r. wynosiła 29,4 % i była wyższa o 1,4% w stosunku do 2002 r. Stopa bezrobocia w województwie zachodniopomorskim wynosiła 27%.

Procentowy udział bezrobotnych z gminy Dębno w powiecie myśliborskim wynosi 29,25%. Na koniec grudnia 2003 roku w Gminie Dębno zarejestrowanych było 2 501 bezrobotnych. W porównaniu do końca grudnia 2002 r. w gminie Dębno nastąpił wzrost liczby zarejestrowanych bezrobotnych o 11,8%. Jedyną gminą powiatu w której nastąpił spadek liczby bezrobotnych był Barlinek. Osoby z prawem do zasiłku stanowią w Dębnie 20,4%, w ciągu ostatniego roku nastąpił wzrost liczby osób pobierających zasiłek o 11,8%. Osoby nieposiadające prawa do zasiłku stanowią prawie 80% ogółu bezrobotnych. 35,6% ogółu bezrobotnych to mieszkańcy wsi.

W powiecie myśliborskim największy odsetek (73%) osób bezrobotnych stanowią osoby z wykształceniem zasadniczym zawodowym, gimnazjalnym i poniżej. Właśnie dla tych osób należy stworzyć Centrum Kształcenia Ustawicznego które umożliwiłoby szybką reakcję na potrzeby rynku pracy. Największą grupę wśród bezrobotnych (52,6%) stanowiły osoby pomiędzy 18 a 34 rokiem życia. W gminie Dębno, w stosunku do pozostałych gmin powiatu myśliborskiego jest zarejestrowanych najwięcej absolwentów - 123 osoby (39,5% w porównaniu z innymi gminami powiatu, zaś 4,9% w stosunku do ogółu zarejestrowanych bezrobotnych w gminie Dębno).

W gminie Dębno z zasiłku i świadczenia przedemerytalnego korzysta 351 osób.

Do PUP filia Dębno wpływa najmniej ofert pracy w porównaniu z innymi gminami powiatu. Wpływające oferty dotyczą głównie pracowników fizycznych. W gminie Dębno niewiele jest ofert dla administracji i kadry wyższej.

PUP realizuje także aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu. W ramach realizacji programu „Pierwsza Praca” zaktywizowano w filii Dębno 82 osoby. W szkoleniach wzięło udział 61 osób (25% ogółu przeszkolonych w powiecie, ale 2,4% ogółu bezrobotnych w gminie Dębno). W pracach interwencyjnych w 2003 r. wzięło udział 70 osób (25,9% ogółu zatrudnionych na interwencję w powiecie). W ramach robót publicznych zatrudnionych w gminie Dębno było 47 osób (24% biorących udział w robotach publicznych w powiecie). Absolwenci stanowili 40,10% ogółu aktywizowanych osób bezrobotnych.

d) warunki i jakość życia mieszkańców

Z roku na rok poprawie ulegają warunki życia w Gminie Dębno. Gmin a w miarę swoich możliwości buduje niezbędną infrastrukturę. Jednak poziom i jakość życia mieszkańców wsi odbiegają od poziomu życia w mieście

W ostatnich latach zmodernizowano główne ciągi komunikacyjne w mieście. Na realizację czekają pomniejsze. System komunikacji w zakresie rozwiązań komunikacji lokalnej jest dobrze zorganizowany. Brakuje rozwiązań systemów mających znaczenie ponadlokalne (dotyczy systemu obwodnic). Drogi na terenie gminy wymagają remontów i modernizacji.

Zwodociągowanych jest ponad 98% gminy. Na 6 136 mieszkań w gminie Dębno jedynie 117 pozostaje bez wodociągu (niecałe 2%), z czego 20 mieszkań zlokalizowanych było w Dębnie, zaś 97 na wsi. Funkcjonuje 12 stacji wodociągowych. Do zrealizowania pozostało tylko zwodociągowanie wsi Młyniska, oraz kolonii w których znajduje się po kilka zabudowań.

Istnieje pilna potrzeba skanalizowania Gminy. W 2000 r. opracowany został na potrzeby Gminy Program Gospodarki Wodno - Ściekowej, który jest podstawą planów w zakresie kanalizacji sanitarnej. W mieście problem jest prawie całkowicie rozwiązany. Istniejąca oczyszczalnia ścieków o całkowitej przepustowości 7 500 m3/d wymaga modernizacji I bioxybloku. II bioxyblok został zmodernizowany w 2000 r. Na obszarach wiejskich skanalizowana została tylko wieś Cychry. We wsiach Barnówko, Więcław i Różańsko funkcjonują małe oczyszczalnie ścieków. W najbliższych latach musi zostać skanalizowana cała Gmina, ze względu na coraz większe zanieczyszczenie środowiska.

Co się tyczy gazyfikacji gminy - zgazyfikowane jest 68 % gminy (4191 mieszkań). Miasto Dębno jest zgazyfikowane w 94%, ale obszary wiejskie jedynie w 4% (76 mieszkań) - zgazyfikowana jest jedynie wieś Smolnica.

Na terenie Gminy znajduje się 6 136 mieszkań. 30% substancji mieszkaniowej powstało przed 1918 rokiem (1839 mieszkań na 6136 w gminie), 21% zostało wybudowane w latach 1918 - 1944. Łącznie 49% mieszkań zostało wybudowanych po II wojnie światowej.

Co się tyczy własności 61% (3727) mieszkań jest w posiadaniu osób fizycznych, 21,6% (1325) jest w posiadaniu spółdzielni mieszkaniowych. Własnością gminy jest 885 mieszkań (14,4%).

Samorządy mają znaczny wpływ na kreowanie kultury w regionach udzielając dotacji i wszelkiego wsparcia. Tak się dzieje na terenie naszego miasta i gminy Dębno. W życiu społecznym instytucje kulturalne, oświatowe i sportowe, realizują bądź powinny realizować zadania określone dość szczegółowo:

- tworzą płaszczyznę kontaktów ze sztuką,

- stwarzają ramy dla amatorskiej twórczości artystycznej,

- organizują zabawę i wypoczynek,

- uzupełniają działalność instytucji kształceniowych,

- pomagają w rozwijaniu i realizacji zainteresowań hobbystycznych różnego rodzaju,

- ułatwiają kontakty społeczne, adaptację jednostek w grupach, pobudzają aktywność społeczną.

Z perspektywy ostatnich lat można powiedzieć, że oferta kulturalna zarówno dla młodych jak i tych starszych mieszkańców jest szersza. Stan bazy jednak na dzień dzisiejszy nie zaspokaja w pełni możliwości prawidłowego rozwoju kultury. W najbliższych latach należy nadal dokonywać niezbędnych nakładów finansowych na remont i modernizację obiektów kulturalnych (np. kapitalnego remontu wymaga amfiteatr nad jeziorem).

Warto już od wczesnych lat zachęcać dzieci do rozwijania talentów artystycznych i sportowych, poznawania różnych kultur, „eksperymentowania z kulturą”, do udziału w imprezach kulturalnych i sportowych.

Na terenie miasta i gminy Dębno funkcjonuje kilka instytucji, które zajmują się działalnością kulturalno-oświatową bądź kulturalno-wychowawczą.

1. Dębnowski Ośrodek Kultury - instytucja powołana do realizacji wszystkich w/w zadań. DOK jest organizatorem, bądź współorganizatorem:

  • Turnieju Tańca Towarzyskiego,

  • Ogólnopolskiego Konkursu Recytatorskiego

  • Przeglądu Amatorskiego Ruchu Artystycznego

  • EURO Fest Rock

  • Triady Teatralnej

  • Festiwalu Kolęd i Pastorałek

2. Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Dębno wraz z filiami w Warnicach, Różańsku, Dargomyślu, Cychrach.

Biblioteka Publiczna posiada bardzo dobrze rozwiniętą sieć placówek na terenie gminy. Jest ich 14, co wyróżnia nas na tle województwa. Bardzo znaczący jest również księgozbiór będący w posiadaniu biblioteki - 89 200 sztuk. Liczba czytelników 4 617 i wypożyczeń 105 500 jest jedną z wyższych w województwie. Posiada bardzo bogate zbiory specjalne i dział regionalny. Biblioteka prowadzi także szeroką działalność pozastatutową. Jest organizatorem spotkań z dawnymi mieszkańcami Dębna - Neudamm, plenerów malarskich, konkursów, zajęć dla dzieci.

3. Pedagogiczna Biblioteka Województwa Zachodniopomorskiego

im. Heleny Radlińskiej w Szczecinie, filia w Dębnie.

działalność powyższej instytucji ma głównie charakter kształceniowy - doskonalenie pracy zawodowej.

4. Stowarzyszenia prowadzące działalność w sferze swoich zainteresowań:

  • Stowarzyszenie „Art-Forum”,

  • Stowarzyszenie „Inspiracje”,

  • Ognisko Wychowawcze „Nasz Dom”,

  • Ognisko Wychowawcze dla dzieci przy Parafii Matki Bożej Fatimskiej,

  • Uniwersytet Ludowy w Smolnicy.

  • Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom „Bądźmy Razem”

  • CARITAS

Bliższe określenie zadań stowarzyszeń jest trudniejsze, każde z nich przede wszystkim ma ułatwić kontakty społeczne, organizować grupy, pobudzać aktywność społeczną. Problematyka pracy w każdym stowarzyszeniu wynika z zainteresowań członków i potrzeb środowiska, w którym ono działa.

5. Zespoły i grupy nie mające osobowości prawnej działające przy instytucjach:

- Zespół Teatralny „Lepsza” przy ZS w Smolnicy,

- Zespół Ludowy „Cychrowianki”,

- Zespół Ludowy „Warniczanie,

- Koło Plastyczne „Pastele” działające przy DOK,

- Zespół Taneczny „Magic Girls” działający przy DOK

- Zespół Muzyczny „Big Band” działający przy DOK,

- Chór „Srebrnego Włosa” działający przy DOK,

- Zespoły rockowe - działają przy DOK,

- Zespół Muzyczny „Thent”,

- Zespół Muzyczny „So what”,

- Zespół Muzyczny „Promise Land”

- Koło fotograficzne - działa przy DOK,

- Sekcja aerobiku - działa przy DOK,

- Sekcja Brydża - działa przy DOK,

- Sekcja krótkofalarska - działa przy DOK,

- Snooker - działa przy DOK.

6. Klub Muzyczny „GISO” - nastawiający się przede wszystkim na upowszechnianie muzyki.

7. Placówki Oświatowe:

- Szkoła Tańca Towarzyskiego „Astra”- działa przy DOK,

- Punkt wykładowy Szkoły Muzycznej w Myśliborzu - działa przy DOK,

- Szkoły Podstawowe, Gimnazjalne i Ponadgimnazjalne.

realizują one jedno z najważniejszych i najtrudniejszych zadań do wykonania. Bez wsparcia środowiska nauczycielskiego jest ono niemożliwe do wykonania: wszechstronna edukacja kulturalna dzieci i młodzieży obejmująca edukację literacką, muzyczną, plastyczną, filmową i medialną. Ma ona dać szansę dzieciom i młodzieży nauczenia się obcowania z kulturą, jej rozumienie i nabycie umiejętności świadomego wyboru.

8. Ośrodek Sportu i Rekreacji: Największą imprezą OSiR-u jest Maraton organizowany w Dębnie od 1966 r.. Należy wspomnieć także o corocznych imprezach: Mityng Lekkoatletyczny „Olimpiada Specjalna”, zawody jeździeckie, turniej snookera, triathlonie.

W ostatnich latach wzrasta poziom bezpieczeństwa w Gminie. W 2003 r. w stosunku do roku 2002 spadła o 27% liczba postępowań przygotowawczych w sprawach karnych. W 2002 r. wszczęto 819 postępowań, zaś w 2002 r. 594. Nastąpił znaczny spadek przestępstw stwierdzonych. W 2002 r. stwierdzono ogółem 921 czynów. Natomiast w 2003 - 645, czyli o 276 mniej (o 30%). Największy spadek przestępstw nastąpił w odnotowanych przestępstwach kryminalnych. Niestety spada wskaźnik wykrywalności. W 2002 r. wynosił on 57,5%, zaś w roku 2003 - 53,6%, czyli spadła o 3,9%. Niepokojący jest wzrastający liczby przestępstw z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Jednak ich poziom w porównaniu z większymi ośrodkami jest niewielki.

Podstawowe usługi z zakresu ochrony zdrowia na terenie Gminy świadczą:

  • Szpital powiatowy

  • 5 aptek

  • 6 NZOZ

  • 13 specjalistycznych przychodni lekarskich

  • prywatne praktyki lekarskie

Część VI

ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE

Miasto i Gmina Dębno jest obszarem, na którym dominuje przestrzeń pokryta lasami, stanowiąca 51,3% gminy, grunty orne i zbiorniki wodne stanowią 6,4%, co stanowi powierzchnię ok. 2 040 ha

Miasto i Gmina Dębno posiada aktualne studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego zatwierdzone Uchwałą Rady Miejskiej w 11998 roku oraz 19 miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obejmujących obszar 199,1 ha, co stanowi 9,8% terenów zurbanizowanych i mogących stanowić obszar inwestycyjny. (stan na maj 2004 r.).

Rada Miejska podjęła 8 uchwał o przystąpieniu do zmiany miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego na obszarze 188 ha, co pokryje zmianami planami następne 9,2% obszaru. Po wykonaniu tych planów gmina będzie posiadała aktualne opracowania na 20% terenów, które mogą stanowić obszary inwestycyjne.

W najbliższym czasie zostanie zaktualizowane studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Sukcesywnie dokonywane będą także dalsze opracowania planistyczne.

Główny układ komunikacyjny Gminy tworzą drogi krajowe nr 23 i 31 oraz wojewódzkie nr 126, 127 i 129. Część z nich pełni funkcję dróg gminnych, realizując wewnętrzne powiązania z jednostkami gmin sąsiednich. Sieć lokalną transportu tworzą drogi gminne, z niewielkim udziałem nawierzchni gruntowych.

W celu rozwiązania problemów transportu ponadlokalnego został opracowany program modernizacji infrastruktury transportu. Główny układ dróg gminnych o funkcji lokalnej wymaga poprawy drążności poprzez modernizację i utwardzenie.

System elektroenergetyczny w Gminie oparty jest na sieci krajowej o napięciu
110 kV i GPZ 110/15 Kv.

System gazowy powiązany jest z istniejącym gazociągiem systemu krajowego, gazociągiem wysokiego ciśnienia ze stacją redukcyjną I stopnia zlokalizowaną w Dębnie.

Część VII

OBSZARY WIEJSKIE I ROLNICTWO

Gmina Dębno skupia 18 sołectw , w których znajduje się 9059 ha gruntów ornych , 79 ha sadów i użytków zielonych 985 ha . Gospodarstwa indywidualne zajmują 8647 ha ogólnej powierzchni w tym użytków rolnych jest 8197 ha .

Najlepsze klasy gruntów znajdują się na północno - zachodniej części Gminy , tj. we wsi Warnice , Oborzany , Sarbinowo . Najwięcej znajduje się gospodarstw drobnych , tj. do 1ha - 777 , 1 - 5 ha 543 ha 5 - 10 ha - 133 , 10 - 15 ha - 90 i 15 ha i więcej - 132 ha . Należy wspomnieć o gospodarstwach , których obszar przekracza 100 ha i takich gospodarstw na terenie gminy jest 8. Najwięcej uprawia się zbóż , tj. pszenica , jęczmień , w drugiej kolejności owies i żyto.

W ostatnich latach zauważalny jest spadek pogłowia bydła a szczególności spadek krów mlecznych ze względu na niska opłacalność produkcji mleka .

Struktura użytkowania gruntów

Użytki rolne na terenie miasta i gminy obejmują obszar 10123 ha i są zagospodarowane w następujący sposób.(tabela nr 2 )

Tabela nr 2.( w ha. )

Obręb

Grunty orne

Sady

Łąki

Pastwiska

m. Dębno

805

19

31

12

gm. Dębno

8254

60

709

234

Razem

9059

79

` 740

245

Tabela nr 2a Struktura władania gruntów rolnych - ogółem w całej gminie (w ha)

władający

ogólna powierzchnia.

w tym :

grun. orne

sady

łąki

pastwiska

gosp. indywid.

8647

7426

79

534


Drukuj artykul

Wyciąg z Rejestru Zmian
Data wytworzenia: 23-08-2004
Wprowadził(a): Arkadiusz Mazepa
Data wprowadzenia: 23-08-2004 12:06
Zaktualizował(a): -
Ostatnia aktualizacja: 23-08-2004 12:06

Korzystanie z serwisu oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie, z których niektóre mogą być już zapisane w folderze przeglądarki. Nie pokazuj więcej tego powiadomienia